Ang Papel ni Janette Garin at ang Isyu ng Decorum

Si Rep. Janette Garin, na kilala sa kanyang karanasan bilang dating Kalihim ng Kalusugan at isang matagal nang mambabatas, ang tumayong boses ng katwiran sa gitna ng kaguluhan. Siya ang pormal na humiling na alisin (strike out from the records) ang mga bahagi ng talumpati na itinuturing niyang hindi nararapat at walang basehan. Para kay Garin, ang pagpapanatili ng “parliamentary decorum” ay hindi lamang pagsunod sa rules, kundi pagpapakita ng respeto sa taumbayang nagluklok sa kanila.

“Hindi pwedeng basta-basta na lang tayong magbibitaw ng mga salita na makakasira sa kapwa natin nang walang hawak na ebidensya,” ayon sa diwa ng kanyang mga naging pahayag. Ipinunto niya na kung ang isang mambabatas ay may alam na katiwalian o maling gawain, ang tamang paraan ay ang pagsasampa ng kaso sa Ombudsman o sa Ethics Committee, hindi ang paggawa ng “grandstanding” sa harap ng mga camera.

Ang Mas Malalim na Problema: Mental Soundness sa Politika

Dahil sa insidenteng ito, nabuksan ang isang mas malaking diskusyon na matagal nang iniiwasan ng marami: ang mental at emosyonal na kahandaan ng mga lingkod-bayan. Sa isang bahagi ng kanyang pahayag, naging prangka si Garin sa pagsasabing mas mahigpit pa ang screening sa mga guro at pulis kaysa sa mga mambabatas.

Upang maging isang guro, kailangan mong pumasa sa board exam at dumaan sa samu’t saring pagsusuri. Upang maging pulis, kailangan mong pumasa sa neuro-psychiatric test. Ngunit sa pagtakbo bilang mambabatas, ang tanging kailangan ay ang pagiging marunong bumasa at sumulat, tamang edad, at pagiging Pilipino. Ang tanong ngayon: Panahon na ba para magkaroon ng mas mahigpit na kwalipikasyon para sa mga humahawak ng budget ng bansa? Ang tensyong Gomez-Leviste ay naging ehemplo kung paano ang kakulangan ng emosyonal na kontrol ay maaaring makasira sa imahe ng gobyerno.

Ang Epekto sa Publiko at sa Institusyon

Ang Kamara ay madalas tawaging “The House of the People.” Kapag ang mga miyembro nito ay nag-aaway o muntik nang magsakitan, ang mensaheng ipinapadala nito sa mga kabataan at sa buong bansa ay nakababahala. Nawawala ang seryosong usapin tungkol sa presyo ng bigas, sa edukasyon, at sa kalusugan, dahil ang atensyon ay nalilipat sa mga personal na bangayan.

Sa kabila nito, may mga nagtatanggol din kay Gomez. Para sa kanyang mga taga-suporta, ang kanyang naging reaksyon ay patunay lamang na siya ay isang totoong tao na hindi papayag na apihin o malait ang kanyang prinsipyo. Ngunit sa mata ng batas at ng parliamentary procedures, ang pisikal na banta ay kailanman hindi nagiging katanggap-tanggap na solusyon sa isang intelektwal na diskusyon.