Ang bulwagan ng Mababang Kapulungan ng Kongreso ay muling naging saksi sa isang kaganapang hindi malilimutan ng mga Pilipino. Hindi ito tungkol sa pagpasa ng isang bagong batas o pagdiriwang ng isang tagumpay, kundi tungkol sa isang matapang at direktang hamon na tumitistis sa isa sa pinakasensitibong isyu sa pulitika ng Pilipinas: ang gastusan sa eleksyon. Sa gitna ng deliberasyon, binitiwan ni Deputy Speaker Jay-jay Suarez ang isang tanong na yumanig sa mga pader ng Batasang Pambansa: “Magkano ba ang ginastos mo sa eleksyon mo?”

Ang tanong na ito ay hindi lamang para kay Rep. Leviste, kundi isang pasaring sa buong sistema ng pulitika sa bansa. Ito ay isang hamon na naglalayong buksan ang usapin ng transparency, lalo na sa mga ulat na naglalabasan tungkol sa bilyon-bilyong pisong pondo na diumano’y ginagastos ng mga pulitiko upang manatili o makaupo sa kapangyarihan.

Ang Pinagmulan ng Tensyon

Nagsimula ang lahat nang magkaroon ng paghahambing sa pagitan ng mga probinsya ng Quezon at Batangas. Sa gitna ng diskusyon, lumabas ang usapin kung gaano nga ba “kamura” o “kamahal” ang tumakbo sa isang pampublikong posisyon sa mga rehiyong ito. Ayon kay Leviste, ang kanilang kampanya sa Batangas ay hindi kasing-gastos ng iniisip ng marami. Gayunpaman, tila may ibang impormasyon si Suarez na naging mitsa ng kanyang pagsabog.

Binigyang-diin ni Suarez na may mga ulat silang natatanggap tungkol sa mga pulitikal na aktibidad na tila “sponsored” o pinopondohan ng mga pribadong indibidwal at kontratista. Para kay Suarez, ang ganitong gawain ay mapanganib dahil lumilikha ito ng utang na loob sa mga negosyante na kalaunan ay nagbubunga ng mga anomalya sa mga proyekto ng gobyerno. Ang tanong tungkol sa gastos sa eleksyon ay hindi lamang pag-uusisa sa personal na bulsa ng isang kasamahan, kundi isang pagtatangka na protektahan ang kaban ng bayan mula sa posibleng kontrol ng mga “big-time contractors.”

Ang Anim na Bilyong Pisong Kontrobersya

Isa sa pinaka-shocking na rebelasyon sa diskusyong ito ay ang pagbanggit sa halagang anim na bilyong piso. Bagaman nilinaw ni Leviste na ang kanyang pamilya at ang kanilang foundation ay matagal nang tumutulong sa mga Batangueño, hindi pa rin naiwasan ng publiko na magtaas ng kilay. Ayon kay Leviste, ang tulong na ito ay para sa mga scholarship, relief operations, at iba pang programang panlipunan na hindi lamang ginagawa tuwing sasapit ang halalan.

“Lahat ng ginagawa namin ay bukas sa publiko. Naka-post ito sa social media para makita ng lahat,” giit ni Leviste. Para sa kanya, ang pagpapakita ng kanilang mga aktibidad online ay isang porma ng transparency. Ngunit para sa mga kritiko at maging kay Suarez, ang pagiging aktibo sa social media ay hindi sapat na patunay na ang lahat ng pondo ay dumaan sa tamang proseso at hindi lumagpas sa limitasyong itinakda ng Commission on Elections (COMELEC).