Sa paglipas ng mga dekada, ang bayan ng Calumpit sa lalawigan ng Bulacan ay naging kasingkahulugan na ng salitang “baha.” Dahil sa lokasyon nito na nagsisilbing labasan ng tubig mula sa mga matataas na lugar sa Pampanga at Nueva Ecija, ang bawat patak ng ulan ay nagdadala ng kaba sa dibdib ng mga residente. Kaya naman, nang ianunsyo ang pagpapatayo ng isang malaking dike o flood control project sa Barangay Calizon, tila nakakita ng liwanag ang mga mamamayan. Sa wakas, naisip nila, mayroon na silang panangga laban sa rumaragasang tubig na taun-taon ay sumisira sa kanilang mga kagamitan at kabuhayan.

Ngunit ang liwanag na ito ay mabilis na naglaho at napalitan ng poot at pangamba. Ang proyektong dapat sana ay magsisilbing kaligtasan ay natuklasang isa palang malaking panganib. Sa isang hindi malilimutang inspeksyon na pinangunahan ni DPWH Secretary Vince Dizon, nabuksan ang isang “pandora’s box” ng kapabayaan, korapsyon, at kawalang-bahala sa buhay ng tao.

Ang “Buhanging” Pader: Isang Nakakagulat na Rebelasyon

Hindi makapaniwala ang publiko nang kumalat ang video ng aktwal na inspeksyon sa dike. Sa harap ng mga camera, ipinakita ni Secretary Dizon ang isang bagay na tila eksena sa isang pelikula: ang semento na dapat ay kasingtigas ng bato ay nadudurog sa kanyang mga kamay na parang polvoron o tuyong buhangin. Walang kailangang espesyal na kagamitan o mabibigat na makinarya upang sirain ang pader; sapat na ang lakas ng daliri ng tao upang baklasin ang bahagi nito.

“Ito ay isang malaking pambabalahura sa pera ng taumbayan,” ang naging pahayag ng kalihim habang bakas ang galit sa kanyang boses. Paano nga ba nangyari na ang isang istrukturang popondohan ng milyon-milyong piso ay magkakaroon ng ganito kapobreng kalidad? Sa ilalim ng mga pamantayan sa inhenyeriya, ang bawat halo ng semento, buhangin, at graba ay may sinusunod na ratio upang matiyak ang structural integrity nito. Ngunit sa kaso ng dike sa Calizon, tila tinipid o sadyang minadali ang paggawa hanggang sa mawala na ang kakayahan nito na humawak ng bigat at presyon ng tubig.

Ang baha sa Bulacan ay hindi biro. Ang lakas ng agos ng tubig mula sa mga ilog ay kayang tumangay ng mga sasakyan at sumira ng mga konkretong bahay. Kung ang isang dike ay gawa lamang sa “buhangin,” hindi na kailangang maging eksperto upang malaman kung ano ang mangyayari sa sandaling humampas ang malakas na agos dito. Imbes na harang, ito ay magsisilbing bitag na maaaring gumuho anumang oras, na magdudulot ng mas malaking sakuna sa mga residenteng umaasa rito.